Bedeninizden mesaj var / Hazırlayan: Filiz İçke

Ruh ve beden birlikte hastalanıyor

Sağlığın klasik tanımına göre beden ve ruhun her ikisinin birden iyilik hali gerekiyor. "Psyche" (ruh) ve soma(beden) arasındaki uyumun bozulmasıyla da "psikosomatik hastalıklar" ortaya çıkıyor.
Bir hastalığa psikosomatik diyebilmek için ortada bir beden hastalığının bulunması ve hastalığın psikolojik tetikleyicisinin olması gerekiyor.
Profesör Doktor Ataman Tangör ile psikosomatik hastalıklar hakkında konuştuk.
-Psikosomatik hastalıkları nasıl tanımlayabiliriz?
Tanımı yapmadan önce halk arasında çok sık yaşadığımız durumlar var, önce bunlara değinmek istiyorum: "İki gündür çok canı sıkıldı, tansiyonu yükseldi" veya "Annem bir ay boyunca çok üzüldü, sonunda şekeri yükseldi". Buna benzer cümleleri çok sık duyarsınız. Bunun anlamı şu: Ruh ve beden birlikte hastalanıyor. Ama burada önemli olan ruhsal bir nedenin bedensel bir hastalığa yol açması veya tetiklemesi. Yani bir hastalığa psikosomatik diyebilmek için bir takım koşulların oluşması gerek.
-Nedir bu koşullar?
Koşullardan bir tanesi ortada bir beden hastalığı olacak. Bu beden hastalığı da stresle veya stres dışı bir nedenle, kişinin kendi içinde yaşadığı bir ruhsal mekanizma ile oluşacak ve yer edecek. Geçici olmaktan çıkıp fonksiyonel bir hastalık durumuna dönüşecek. Bu tanıma uyan hastalıklara "psikosomatik hastalıklar" diyoruz. Ülser, kolit, barsak iltihabı, sedef, yüksek tansiyon hatta kanser gibi pek çok hastalık bu gruba dahil. Örneğin kişi gelir "Son zamanlarda ne olduysa çok içim sıkkın. Sedefim çok azdı" der. Hakikaten bakarsınız sedeflerinde belirgin bir artış var.
-Yaşadığımız içsel bir sıkıntı bir şekilde dışa vuruyor, öyle mi?
Tabii. Ama yaşadığımız streslerin hepsini bu şekilde değerlendirmemek gerekir. Daha çok baş edemediğimiz sorunlar demek daha doğru.
-Herhangi bir hastalığın psikosomatik mi yoksa fiziksel nedenlerden mi kaynaklandığını nasıl ayırt edebiliriz?
Bir hastalığa psikosomatik diyebilmek için psişik bir tetikleyicinin olması lazım. Strese bağlı veya değil. Tedavi de bu şekilde yapılıyor zaten. Hastalığın fiziksel sonuçları ve tetikleyici psişik nedenlerin tedavisi birlikte yapılıyor. Hastalığın ayrımı da uzmanlar tarafından belirleniyor.
-Kişilerin farkındalık düzeyi nedir bu hastalıklarda? Yani tetikleyici nedenlerin varlığının bilincinde miyiz çoğu zaman?
Pek çok kişi ruhsal kökenli olan bedensel tepkimelerini biliyor. Örneğin "Bugün çok sıkıntılı geçti, başım çok ağrıyor" diyor. Bunları biliyor az çok. Ama bu her hastalıkta geçerli değil. Sözgelimi kalp hastalığında ya da şişmanlıkta sorunun psişik mekanizmasını bilmiyorlar. Bu nedenle de ne yesem yarıyor gibi söylemler geliştiriyorlar. Oysa bu sorunların da temelinde psişik nedenler var ve sorunun altında yatan mekanizmayı bilmediklerinden bunu herhangi bir durum olarak görüyorlar.
-Şişmanlığının temelinde yatan psikolojik nedenleri bilmeyen birinin diyet listelerine sarılması yanlış diyebilir miyiz?
Bir tek diyetle bu iş çözülmüyor maalesef. Altta yatan psişik nedenleri ortaya çıkarmak gerekir. Tedavinin içinde diyet de var ama bir çok şeyle bütünleşirse bunun adı tedavi oluyor. Bunu bilmiyor insanların çoğu. Onun içinde diyet merkezlerine gidip boşu boşuna para harcıyorlar.
-Psikosomatik hastalıklara kimler daha yatkın?
Böyle bir genelleme yapmak doğru olmaz. Her psikosomatik hastalığa bir farklı tip yatkın olabilir. Çünkü o kadar yaygın ki neredeyse psikosomatik olmayan beden hastalığı yok denecek kadar az. Kanser bile bunun içine giriyor. Ama belli kişilik özelliklerine sahip insanların belli psikosomatik hastalıklara daha yatkın olduğunu söyleyebiliriz. Örneğin koroner kalp hastalıkları ve hipertansiyon için "A tipi" denilen modelde olan kişiler daha yatkın.
-Psikosomatik olmayan rahatsızlıklar neler?
Karaciğer kisti, enfeksiyon hastalıklarının büyük bir bölümü, hemoroid, kulak iltihabı gibi hastalıklar psikosomatik gruba girmez. Net olarak organ bozukluğuyla görülen ama psişik boyutu olmayan hastalıklar. Bunların psişik yanı yok. Ama bir de şöyle bir sınıflama var: Somato-psişik hastalıklar. Bu grupta da önce beden hastalanıyor, ardından psişik belirtisi ortaya çıkıyor. Örneğin insan barsak hastası oluyor, hastalık nedeniyle bir süre sonra depresyona giriyor.

Psikosomatik hastalıklardan bazıları...
-Koroner kalp hastalığı
-Hipertansiyon
-Mide ülseri
-Ülserli kolit
-İrritabl kolon hastalığı
-Obezite
-Uyku apnesi
-Astım
-Tiroid
-Şeker
-Sedef
-Egzama
-Saç dökülmesi
-Ürtiker
-Kaşıntılar
-Romatizmal eklem iltihabı(romatoid artrit)
-Kanser

HORMONLARIN VERDİĞİ ALARM
Strese karşı vücudumuz nasıl tepki veriyor?
Stresi dıştan veya içten gelen zorlamalar olarak tanımlayabiliriz. Stresle karşılaştığında organizmada bir takım değişiklikler meydana geliyor. Önce adrenalin gibi hormonlar salgılayarak alarm veren vücut daha sonra ya bu etkiye uyum gösteriyor ya da tükeniyor. Tükenme durumunda da vücut bir takım rahatsızlıklarla belirti veriyor.
-Alarm reaksiyonu (adrenalin salgılanması)
-Uyum reaksiyonu (stresle başa çıkma)
-Tükenme reaksiyonu (başa çıkamama ve belirtilerin başlaması)

YARIN: KİMLER DAHA YATKIN?